Vỏ trứng và bã cà phê là hai thứ bên mình hay thấy khách đổ thẳng vào thùng rác mỗi sáng. Nhìn thì bình thường, nhưng với người làm vườn lâu năm, đó là của bỏ đi rất phí. Cây trong nhà thường thiếu canxi, thiếu chất hữu cơ. Trong khi đó, ngay trong bếp đã có sẵn nguyên liệu bù lại.
Vỏ Trứng Và Bã Cà Phê Là Nguồn Phân Bón Hữu Cơ Sẵn Có Nhưng Ít Được Tận Dụng
Sáng nào pha cà phê xong, bên mình cũng để lại một nắm bã còn ấm trong phin. Trứng luộc ăn sáng cũng để lại vài cái vỏ vỡ vụn trên đĩa. Với nhiều gia đình, hai thứ này chỉ có một điểm đến quen thuộc: thùng rác.
Nhìn ở góc người làm vườn, đó là lãng phí thật sự. Vỏ trứng chứa canxi cacbonat, chất mà cây rất cần để cứng cáp. Bã cà phê giàu chất hữu cơ, giúp đất tơi xốp hơn theo thời gian. Một bao phân bón hữu cơ ở tiệm cây cảnh bây giờ cũng 25.000 đến 45.000 đồng, tùy loại. Nguyên liệu tương đương lại đang nằm sẵn trong bếp, mỗi ngày. Nói đơn giản, đây chính là một cách ủ rác nhà bếp, không tốn công cầu kỳ như nhiều người vẫn nghĩ.
Bên mình từng hỏi vài khách quen vì sao không tận dụng. Câu trả lời hay gặp nhất là “sợ dùng sai, hại cây”. Đây cũng là lý do nhiều nhà bỏ qua nguồn phân gần như miễn phí này, dù cách xử lý không hề phức tạp.
Vườn nhà nuôi lâu, rau hoa dư ra là chuyện thường thấy. Có khách của bên mình sau một năm chăm vườn hữu cơ, rau sạch trồng dư hẳn một góc sân. Họ đem rao bán cho hàng xóm, rồi mở rộng bán online. Lúc quy mô lớn hơn một chút, một website bán hàng chuyên nghiệp sẽ giúp ích nhiều. Việc nhận đơn, quản lý khách mua sẽ đều đặn hơn hẳn, so với chỉ đăng vài dòng trên mạng xã hội.
Canxi Và Chất Hữu Cơ Từ Hai Thứ Bỏ Đi Trong Bếp
Vỏ trứng và bã cà phê mỗi loại có thế mạnh riêng. Dùng chung, hai thứ bổ trợ cho nhau khá tốt.
Canxi Từ Vỏ Trứng Giúp Cây Cứng Cáp Hơn
Vỏ trứng gà, vịt chủ yếu là canxi cacbonat, chiếm khoảng 94% khối lượng vỏ khô. Nói dễ hiểu, đây là khoáng chất giúp cây xây dựng thành tế bào chắc khỏe. Cây thiếu canxi thường có dấu hiệu dễ nhận: đầu lá non xoăn lại, ngọn cây yếu, quả dễ bị thối đáy. Cà chua, ớt trồng chậu là hai loại hay gặp tình trạng này nhất.
Bên mình từng thử trên một chậu cà chua bi ở vườn mẫu. Sau khoảng sáu tuần rắc bột vỏ trứng nghiền định kỳ, cây ra hoa đều hơn. Trái non cũng ít rụng hơn hẳn so với chậu đối chứng không bón. Đây là quan sát thực tế, không phải số liệu từ nghiên cứu nào. Nhưng khá nhất quán qua vài mùa bên mình theo dõi.
Một mẹo nhỏ bên mình hay áp dụng: trộn bột vỏ trứng cùng ít nước vo gạo trước khi tưới. Nước vo gạo có sẵn vi lượng, giúp cây hấp thụ canxi nhanh hơn rõ rệt. Cách này gần như không tốn thêm chi phí, chỉ cần chịu khó gom lại mỗi lần vo gạo nấu cơm.
Ngoài canxi, phần vỏ trứng còn giữ được ít protein và khoáng vi lượng. Với đất trồng lâu năm, đã bạc màu, canxi thôi chưa đủ. Bổ sung thêm phân vi lượng cho cây trồng song song sẽ giúp cây hấp thụ dinh dưỡng cân đối hơn.
Bã Cà Phê Làm Đất Tơi Xốp, Giữ Ẩm Tốt Hơn
Bã cà phê sau khi pha có độ pH gần trung tính, dao động khoảng 6,5 đến 6,8. Cà phê tươi chưa pha thì chua hơn nhiều, quanh mức 4,5. Đây là điểm nhiều người hiểu nhầm, tưởng bã cà phê làm chua đất, thật ra không đáng kể.
Chất hữu cơ trong bã cà phê phân hủy chậm, tạo mùn, giúp đất giữ ẩm tốt hơn vào mùa nắng. Với đất thịt nặng, hay bị đóng váng sau khi tưới, trộn thêm bã cà phê đã ủ giúp đất tơi hơn rõ rệt. Bên mình hay khuyên khách trồng rau ăn lá dùng cách này. Rau ăn lá cần đất thoáng khí để rễ phát triển nhanh.
Bã cà phê rắc quanh gốc còn có một tác dụng phụ bên mình khá thích. Mùi cà phê khiến kiến, ốc sên ngại bén mảng tới gần gốc cây. Đây là mẹo nhỏ nhiều người làm vườn lâu năm hay rỉ tai nhau, dùng thay cho thuốc trừ sâu sinh học. Bên mình theo dõi qua vài mùa ở vườn mẫu, thấy ốc sên bò tới thưa hẳn quanh những chậu có rắc bã cà phê.
So với các dòng phân bón hữu cơ sinh học bán sẵn, bã cà phê không có đủ vi sinh vật có lợi. Nhưng bù lại, đây là nguồn bổ sung mùn hữu ích, gần như không tốn tiền, phù hợp dùng xen kẽ.
Dùng Sao Cho Đúng Để Cây Không Bị Sốc Vì Phân Nhà Làm
Vỏ trứng và bã cà phê tốt thật, nhưng dùng sai cách vẫn có thể hại cây.
Sơ Chế Trước Khi Bón: Đừng Bỏ Qua Bước Này
Vỏ trứng sống dùng ngay dễ gây mùi, lại hút côn trùng. Bên mình luôn xử lý qua vài bước trước khi rắc vào đất, cụ thể như sau:
- Rửa sạch vỏ trứng, bỏ hết lớp màng bên trong để tránh mùi hôi khi phân hủy.
- Phơi khô hoàn toàn dưới nắng khoảng 1-2 ngày, hoặc sấy nhẹ trong lò 100 độ C chừng 10 phút.
- Nghiền hoặc giã nhỏ thành bột mịn, càng mịn cây càng hấp thụ nhanh.
- Với bã cà phê, để nguội hẳn rồi trải mỏng phơi khô khoảng 1 ngày. Tránh ủ khi còn ẩm, dễ sinh nấm mốc.
Bỏ qua bước sơ chế là sai lầm phổ biến nhất bên mình thấy ở người mới làm vườn. Vỏ trứng còn nguyên mảnh lớn phân hủy rất chậm, có khi cả năm chưa tan hết trong đất.
Mẹo bên mình hay dùng: gom bã cà phê, vỏ trứng của cả tuần vào một hộp nhỏ để sẵn trên bếp. Cuối tuần phơi một lượt, đỡ phải làm lắt nhắt mỗi ngày. Cách này tiết kiệm thời gian hơn nhiều, nhất là với nhà bận rộn.
Liều Lượng Vừa Phải, Kết Hợp Cùng Phân Bón Khác
Với chậu cây đường kính khoảng 20-25cm, bên mình thường dùng một muỗng canh bột vỏ trứng, rắc quanh gốc mỗi hai tuần. Bã cà phê thì ít hơn, chỉ 2-3 muỗng canh mỗi tuần, trộn vào lớp đất mặt.
Dùng quá tay là lỗi hay gặp thứ hai. Bã cà phê rắc dày đặc, tưới nước không đều, dễ khiến đất bí, ẩm mốc, rễ cây bị nghẹt. Bên mình từng gặp một khách trồng hoa hồng ban công, rắc bã cà phê phủ kín mặt chậu suốt cả tuần không trộn đều. Cây vàng lá sau đó, gần hai tuần mới hồi lại.
Mẹo bên mình hay áp dụng: bón vào chiều mát, ngay trước khi tưới nước. Dinh dưỡng ngấm đều hơn, cây đỡ bị sốc so với bón lúc trưa nắng gắt. Buổi sáng sớm cũng được, miễn tránh giờ nắng cao điểm. Nếu thấy lá cây tươi hơn sau vài tuần, đó là dấu hiệu liều lượng đang phù hợp.
Vỏ trứng và bã cà phê không thay thế hoàn toàn phân bón chính. Nên xem đây là phần bổ sung cho phân bón chính, chứ chưa thể thay thế hoàn toàn. Dùng song song, phù hợp từng giai đoạn phát triển của cây. Lúc cây ra hoa, đậu trái, nhu cầu dinh dưỡng sẽ cao hơn bình thường.
Vườn Nhà Xanh Tốt, Bắt Đầu Từ Những Thứ Tưởng Bỏ Đi
Vỏ trứng và bã cà phê sẽ không biến vườn nhà thành ruộng mẫu chỉ sau một đêm. Nhưng dùng đều đặn, đúng cách, cây sẽ khỏe hơn thấy rõ sau vài tháng. Bên mình cũng không phải chi thêm đồng nào mua phân ngoài tiệm.
Nếu bạn đang phân vân nên bắt đầu từ đâu, cứ thử với vài chậu nhỏ trước. Rắc một ít bột vỏ trứng quanh gốc, để dành bã cà phê phơi khô cho lần tưới tuần sau. Theo dõi lá, theo dõi hoa, rồi tăng dần liều lượng khi thấy cây phản ứng tốt. Bên mình vẫn thường nhắc khách một điều. Làm vườn hữu cơ không cần đúng tuyệt đối ngay từ đầu. Chỉ cần kiên trì quan sát cây mỗi ngày là đủ. Bạn có thể xem thêm vài mẹo chăm sóc vườn khác của bên mình để áp dụng dần cho khu vườn nhà mình.
